Mszą św. w Archikatedrze Świętej Rodziny pod przewodnictwem metropolity częstochowskiego abp. Wacława Depo rozpoczęła się w piątek, 12 czerwca konferencja naukowa z okazji 75. rocznicy śmierci ks. inf. Bolesława Wróblewskiego. W Bazylice Archikatedralnej Świętej Rodziny w Częstochowie zgromadzili się historycy, badacze dziejów Kościoła częstochowskiego, przedstawiciele rodziny ks. inf. Bolesława Wróblewskiego oraz młodzież z częstochowskich szkół średnich. Okazją do zorganizowania konferencji była przypadająca 7. czerwca 75. rocznica śmierci ks. Wróblewskiego.
– Życie i działalność śp. ks. infułata Bolesława Wróblewskiego to przykład dla nas wszystkich wspaniałego kapłana i przede wszystkim człowieka. To też wielkie świadectwo wiary i miłości do Boga – powiedział abp Wacław Depo. – Trzeba skorzystać z tego słowa, które jest w Liście do Hebrajczyków, że “pamiętajcie o swoich przełożonych, którzy głosili wam Słowo Boże i prowadzili was do wiary głębszej”. I dlatego ta postać ks. Wróblewskiego, który był proboszczem na przestrzeni 1922 i 1951 roku jest godna upamiętnienia ze wszech miar, dlatego że to stulecie naszej archidiecezji, które świętowaliśmy w ubiegłym roku, ono w jakiś sposób było zależne od tych, którzy tworzyli fundamenty tego Kościoła, łącznie z budową naszej świątyni katedralnej. Bo kiedy w 1901 roku była budowana, to akurat te lata wszelkiego rodzaju wznoszenia budowli kościoła, jak później wyposażenia kościoła, to przypadały na jego właśnie lata służby, a już nie mówiąc o jego charakterze duszpasterskiej pracy i tej bohaterskiej postawie w czasie II wojny światowej, kiedy rzeczywiście nie zważając na zagrożenie życia, ratował dzieci żydowskie i nie tylko dzieci, ale właśnie i ludzi, którzy przychodzili i prosili o go o taką pomoc. I to jest świadectwo, które dzisiaj trzeba bardzo jasno przypominać, żeby nie było różnych takich niepamięci, zwłaszcza związanych ze służbą Kościoła.
Konferencja nieprzypadkowo zorganizowana została w Archikatedrze Świętej Rodziny. To właśnie ks. Bolesław Wróblewski był pierwszym proboszczem miejscowej parafii, o czym przypomniał obecny proboszcz ks. dr Włodzimierz Kowalik:
– W 1917 roku, kiedy została utworzona parafia Świętej Rodziny, to został mianowany pierwszym proboszczem. Organizował tutaj to życie całe parafialne, duszpasterstwo, ale również i to wielkie zaangażowanie społeczne. Wyczuwał znakomicie potrzeby tych ludzi, którzy tutaj mieszkali. Organizował sierocińce, opiekę nad dziećmi, ale przede wszystkim również i stołówki. Opiekował się w czasie wojny tymi, którzy uciekali z Warszawy, powstańcami. Dla nich też organizował jedzenie i również niezwykle jego ważny akcent to jest właśnie opieka i ratowanie dzieci żydowskich. Za to został między innymi wyróżniony medalem Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata. W niedzielę była 75. rocznica jego śmierci, dziś jest konferencja naukowa poświęcona jemu właśnie. Chcemy jakby przez wykłady przybliżyć jego postać właśnie z różnych aspektów, pokazując jego pracę w różnych parafiach, ale przede wszystkim to wielkie zaangażowanie, człowieczeństwo, odwagę i to jest taka dobra sposobność. Cieszę się, że zostało to tutaj właśnie dzisiaj zorganizowane. Dziękuję serdeczne księdzu doktorowi Michałowie Widerze, który we współpracy z wykładowcami podjął się trudu całej organizacji.
Jak wspomniał ks. Kowalik, głównym organizatorem konferencji był wikariusz parafii Świętej Rodziny, adiunkt na Uniwersytecie Opolskim ks. dr Michał Widera. Wyjaśnił on, jak zrodziła się idea zorganizowania wydarzenia, a także przedstawił w kilku słowach główne zagadnienia swojego referatu „Aktywność duszpasterska i społeczna ks. Bolesława Wróblewskiego w okresie międzywojennym”:
– 7 czerwca bieżącego roku przypadła 75. rocznica śmierci księdza Bolesława Wróblewskiego. To doskonała okazja, żeby przypomnieć tę wyjątkową, wybitną postać, myślę nie tylko zasłużoną dla dziejów Kościoła częstochowskiego, ale szerzej dla całego społeczeństwa Częstochowy i okolic. Ponadto, dwa lata temu podjęto decyzję o przyznaniu mu zaszczytnego tytułu Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata, a poprzez to jego biografia w taki szczególny sposób została domknięta. Poza tym, w międzyczasie, od ostatniego tego typu wydarzenia związanego z uczczeniem księdza Wróblewskiego, które miało miejsce w 2001 roku, kiedy zorganizowano konferencję poświęconą jego osobie i ukazała się niewielka monografia, do badań historycznych weszły kolejne źródła, które ćwierć wieku temu nie podlegały jeszcze opracowaniu. Dlatego to skłoniło nas, te wszystkie okoliczności, do tego, aby na nowo przypomnieć życie, działalność, zasługi księdza Bolesława Wróblewskiego. Mój referat będzie obejmował jego zaangażowanie duszpasterskie i społeczne. Będę w sposób szczególny chciał wskazać na takie jego szczególne zaangażowanie szerokie, jeżeli chodzi o oddziaływanie w rzeczywistości społecznej i pod względem patriotycznym, pod względem zaangażowania na rzecz najbiedniejszych ludności, na rzecz najmłodszych mieszkańców Częstochowy, ale również na rzecz ludności robotniczej.
W konferencji uczestniczył m.in. zastępca prezydenta miasta Częstochowy Ryszard Stefaniak, który zaznaczył, że w roku kiedy obchodzimy 200. rocznicę połączenia starej i nowej Częstochowy przypominanie o takich ważnych postaciach dla historii naszego miasta, jaką był niewątpliwie ks. Wróblewski, jest niezwykle istotne:
– Jest ta postać wyjątkowa, bo pamiętajmy, że on przede wszystkim był wybitnym Polakiem, był wybitnym kapłanem, ale był również bojownikiem naszej niepodległości. My niespecjalnie sobie z tego zdajemy sprawę, że w 1938 roku został odznaczony Krzyżem Niepodległości za działalność społeczną, ale nie tylko, bo przecież przez cały okres walki o granice państwa, kształtowania się naszej państwowości czynnie uczestniczył we wspieraniu Polaków, którzy o swoją niepodległość walczyli. A kapłan jest to wyjątkowy, bo ja bym powiedział, że był nosicielem Bożego miłosierdzie. Poprzez te dzieła, te czyny, które tutaj czynił, robił i pozostawił przede wszystkim to przesłanie, że miłość do drugiego człowieka, praca na rzecz drugiego człowieka, pomóc drugiemu człowiekowi jest wartością nadrzędną.
„Aktywność ks. Bolesława Wróblewskiego w okresie okupacji niemieckiej i dominacji komunistycznej (1939-1951)” to tytuł referatu, który przedstawił ks. dr Paweł Kostrzewski, archiwariusz w Archiwum Kurii Metropolitalnej w Częstochowie oraz wykładowca historii Kościoła w Instytucie Wyższych Studiów Teologicznych w Częstochowie:
– Ksiądz Bolesław Wróblewski to rzeczywiście jedna z najwybitniejszych postaci w dziejach naszego Kościoła częstochowskiego. Kapłan niezwykle zasłużony i też niezwykle ceniony nie tylko z perspektywy dzisiejszych czasów, ale także i przez współczesnych zarówno duchownych, jak i świeckich. Znane są relacje, które podkreślają jego wybitność, jego wkład, zwłaszcza w działalność dobroczynną, bo z tego słynął, że widział Chrystusa w drugim człowieku, zwłaszcza tym biednym i niósł pomoc w sposób szczególny. W orbicie jego zainteresowania i troski były dzieci, zwłaszcza te dzieci osierocone, stąd tutaj w parafii katedralnej istniał dom dziecka. Chcę pokazać w moim referacie, który jest poświęcony już ostatniemu etapowi życia księdza Wróblewskiego, czyli okresowi okupacji niemieckiej i pierwszych lat dominacji komunistycznej, represję, jakim był poddawany, bo choćby znane wydarzenie Krwawy Poniedziałek – ksiądz Wróblewski towarzyszył tu ludziom, którzy byli zamknięci w katedrze przez wiele godzin pozbawieni żywności, możliwości załatwienia podstawowych potrzeb fizjologicznych. Towarzyszył im na pewno, wspierał modlitwą, wspierał swoim cierpieniem. Także w dalszym toku okupacji był represjonowany, pobity przez jednego z Niemców. Stracił siostrę, która została śmiertelnie pobita przez Niemców, swoją ciocię. Tak więc tutaj doświadczył także osobiście wielkiego cierpienia i bólu. No i także w tym okresie pierwszych lat dominacji komunistycznej, kiedy już w zasadzie od pierwszych miesięcy istniał tu w Częstochowie Miejski Urząd Bezpieczeństwa Publicznego, którego celem była walka z przeciwnikami politycznymi, w tym także sekcja poświęcona duchowieństwu. To już od samego początku ksiądz Wróblewski znalazł się w orbicie zainteresowania bezpieki, która go śledziła, monitorowała jego kazania, wychwytywała wszystkie wątki z punktu widzenia władz komunistycznych wrogie, antypaństwowe, no i był zaliczany do tych największych przeciwników państwa, jako członek Kościoła.
Działalność ks. Wróblewskiego była związana nie tylko z Częstochową, ale również z innymi regionami archidiecezji częstochowskiej. W swoim referacie „Działalność ks. Bolesława Wróblewskiego w świetle kroniki parafialnej z Praszki (1910-1917)” mówił o tym ks. dr Kamil Kęsik, wikariusz parafii św. Floriana, członek Wieluńskiego Towarzystwa Naukowego:
– Praca w parafiach poprzedzających jego przyjście do katedry w Częstochowie w 1917 roku ukształtowała jego światopogląd, ponieważ przychodzi na świat i pracuje w okresie największej rusyfikacji na ziemiach polskich oraz przechodząc już przez wikariaty w Warcie, później probostwa w Rędzinach, Wolborzu, trafia do Praszki na początku niemalże rozruchów w całej Europie, które doprowadziły do wybuchu I wojny światowej. A Praszka, jako parafia graniczna z Niemcami, była
pierwszym miejscem przejścia wojsk i niemieckich, i austro-węgierskich, które spowodowały to, że musiał zrewidować całkowicie swoje podejście do duszpasterstwa, które się nie ograniczało tylko i wyłącznie do sprawowania sakramentów i zakładania szkół i ochronek dla miejscowej dziatwy, ale przede wszystkim przestawić swoje duszpasterstwo na działalność taką pozytywistyczną u podstaw, poprzez pomoc humanitarną najbardziej potrzebującym. A realia I wojny światowej spowodowały, że w zasadzie wszyscy byli potrzebujący, zwłaszcza mieszkańcy dużych miast, z Częstochową na czele. Bo będąc proboszczem w Praszce w czasie I wojny światowej, regularnie sprowadzał do Praszki po kilkadziesiąt dzieci, aby tam mogły spędzać wakacje i najeść się.
W konferencji wziął udział również prof. dr hab. Dariusz Złotkowski z Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie, który przedstawił referat „Stan badań nad społecznością żydowską w Częstochowie – próba wskazania nowych postulatów badawczych”.
